Koło w Piekarach Śląskich – zgpiekary.pl

Z historii Związku Górnośląskiego

Związek Górnośląski (Communitas Silesiae Superioris)[1] jest stowarzyszeniem działającym od 1989 r. Został zarejestrowany w Sądzie w Katowicach w dniu 30 czerwca 1989 r.

Założycielami ZG byli:

1.      Karol Branny – Cieszyn,

2.      Józef Buszman – Katowice,

3.      Ewa Chojecka – Bielsko-Biała,

4.      Wojciech Czech – Katowice,

5.      Andrzej Klasik – Katowice,

6.      Florian Kuźnik – Katowice,

7.      Irena Lipowicz – Katowice,

8.      Franciszek Antoni Marek – Opole,

9.      Idzi Panic – Cieszyn,

10.      ks. Piotr Płonka – Piekary Śląskie,

11.      Joanna Roztropowicz – Opole,

12.      Jan Rzymełka – Katowice,

13.      Franciszek Szpor – Katowice,

14.      Józef Szulc – Gogolin,

15.      ks. Stanisław Tkocz – Katowice,

16.      Bogdan Widera – Katowice,

17.      Jerzy Wuttke – Katowice,

18.      ks. Janusz Wycisło – Tychy.

Cele ZG określa Deklaracja, w której stwierdza się między innymi:

U podstaw Związku Górnośląskiego leży zamiar obrony wartości kulturowych i cywilizacyjnych Górnego Śląska, powstałych na gruncie chrześcijańskim jak również dążność do integracji społeczności regionu wokół jego wartości dawnych i nowych oraz do harmonijnego rozwoju zamieszkałej tu ludności, zapewniającego dobro każdej osoby. Związek Jest dobrowolnym stowarzyszeniem, wspólnotą osób identyfikujących się z wartościami, które symbolizuje Górny Śląsk. Jest organizacją niezależną od władzy politycznej. Pragnie stać się rzecznikiem wartości, aspiracji, dążeń oraz interesu Górnego Śląska w skali  ogólnonarodowej.

Związek pragnie nawiązać do tożsamości wywodzącej się z piastowskich korzeni księstw górnośląskich: opolskiego, raciborskiego, cieszyńskiego, zatorsko – oświęcimskiego, siewierskiego, bytomskiego, nyskiego  i opatowsko – karniowskiego.

Związek uznaje za swoje dziedzictwo wartości przekazywane przez:

  • wielkich Ślązaków – budzicieli świadomości moralnej i narodowej, w tym duchowych obu wyznań, społeczników, intelektualistów i artystów,
  • zakony górnośląskie, m.in. cystersów, bożogrobowców, franciszkanów, dominikanów, jezuitów oraz diakonackie wspólnoty ewangelickie,
  • organizacje: górnośląskie towarzystwo akademickie sprzed I wojny światowej, Macierz Szkolną, Alozjanów, Sokoła, Eleusis, Silesia Superior, Towarzystwo Przyjaciół Nauk na Śląsku, Związek Polaków w Niemczech, Związek Polaków w Czechosłowacji., Powstańców Śląskich, Obrońców Górnego Śląska we wrześniu 1939r., żołnierzy Armii Krajowej na Śląsku i Śląskie Szare Szeregi.

Związek widzi zasadniczy cel w podtrzymaniu świadomości mieszkańców regionu górnośląskiego, iż są gospodarzami swej „małej Ojczyzny”, odpowiedzialnymi za dziedzictwo kultury, w tym także za dialekt i zwyczaje, za bogactwa przyrody krajobrazu tej ziemi; za swoją tożsamość, która mimo wszelkich przeszkód   i niszczycielskich tendencji, zwłaszcza w ubiegłym półwieczu, nie może zaniknąć, lecz winna się nadal rozwijać, utrwalać i wzbogacać swymi wartościami skarbnicę kultury narodowej i europejskiej.

Związek jest otwarty na nowe wartości w filozofii, sztuce, nauce, wychowaniu i oświacie, technice i gospodarce.

Do swych zadań Związek zalicza również:

  • upowszechnianie prawdy o Górnym Śląsku z poszanowaniem dorobku minionych wielonarodościowych pokoleń tej ziemi oraz ludności napływowej z innych regionów kraju;
  •  rozwijanie żywych form życia społecznego i kulturowego oraz sprzyjanie tworzeniu się więzi sąsiedzkich i towarzyskich,
  • podejmowanie działań na rzecz przywrócenia zdrowych warunków życia i zaprzestania dalszej degradacji środowiska przyrodniczego,
  • opiekę nad pomnikami kultury polskiej oraz czesko – morawskiej, słowackiej, niemieckiej i żydowskiej,
  • utrzymywanie kontaktów z innymi organizacjami regionalnymi o podobnym charakterze, jak Zrzeszenie Kaszubsko – Pomorskie i Związek Podhalan,
  • utrzymywanie łączności ze środowiskami górnośląskimi poza granicami administracyjnymi województw górnośląskich, poza regionem, oraz poza granicami kraju.

Związek pragnie osiągnąć swe cele poprzez pielęgnowanie cech, które od pokoleń były wyznacznikiem górnośląskiej tożsamości.. Są to: przywiązanie do tradycji i wartości chrześcijańskich, ethos pracy, umiłowanie wolności, rzetelność, rola rodziny, tolerancja i otwartość kulturowa, również stanowa, a także ukierunkowanie społeczne „od siebie ku drugiemu” oraz gospodarność.

Do Związku może należeć każdy, kto czuje się uczuciowo związany z Górnym Śląskiem i traktuje ten region jako miejsce życia dla siebie, swoich dzieci i przyszłych pokoleń – każdy, kto może powiedzieć i potwierdzić swoją postawą społeczną: „To jest moja ziemia”.

Strukturę organizacyjną Związku Górnośląskiego określa statut.

Prezesami Związku Górnośląskiego byli:

1)       Andrzej Klasik 1989 – 1991,

2)       Joachim Otte 1991 – 1997,

3)       Jerzy Wuttke 1997 – 2000,

4)       Jerzy Śmiałek 2000 – 2003,

5)       Krzysztof Szyga 2003 – 2006,

6)       Andrzej Złoty 2006 – 2008,

7)       Józef Buszman 2008 – 2010,

8)       Andrzej Stania 2010 –

Związek G. posiada swój sztandar, który został poświęcony w piekarskiej bazylice  21 czerwca 1992 r.   W listopadzie 1992 r. powołano kapelana ZG, był nim do 2007 r. Piekarzanin  – ks. Oswald Bulka. Obecnie kapelanem jest ks. Kanonik Paweł Buchta.

W 2007 r. nadano Związkowi Górnośląskiemu patrona w osobie Świętego Jacka Odrowąża  z okazji jubileuszu 750 – lecia śmierci świętego. Figura Świętego Jacka została poświęcona w Watykanie w czasie uroczystej  pielgrzymki Górnoślązaków.

Siedziba Związku Górnośląskiego znajduje się w Katowicach przy ulicy Pawła Stalmacha 17. Oficjalne przekazanie siedziby miało miejsce 18 grudnia 1993 r.

W 2009 r., z okazji dwudziestolecia działalności Związku Górnośląskiego, wydano publikację: „Związek Górnośląski 1989 – 2009”, w której czytamy m.in.:

„… ważna była nazwa organizacji, która jednoznacznie określałaby jej oblicze. „Związek Górnośląski”, nie „Związek Górnoślązaków”, czyli stowarzyszenie wszystkich, którzy Górny Śląsk uważają za swoje miejsce na ziemi.”    /prof. Andrzej Klasik/

  „Z perspektywy Wiednia mogłam tylko cieszyć się z powołania Związku Górnośląskiego. Potęga regionów Austrii, żywość ruchu regionalnego, w tym odwaga noszenia strojów ludowych przy uroczystych okazjach (tak jak czyniła to Minister Spraw Zagranicznych Austrii), pokazywały, jak wiele mamy do odrobienia. Z perspektywy Unii Europejskiej regiony są nazywane „zwycięzcą integracji”. Obyśmy do nich dołączyli!”   /prof. Irena Lipowicz/

  „Dużą zasługą działalności formacyjnej Związku jest upowszechnianie świadomości, że śląskość jest wartością, a więc trzeba ją dobrze rozpoznać i o nią się troszczyć. …duchowe formowanie się przebiega w sferze wewnętrznej, niewidocznej dla innych. To są te „drgnienia serca”, czasem radosne, czasem nostalgiczne, a czasem pełne goryczy, ale zawsze prawdziwe. Dopadają nas a to w Sali Sejmu Śląskiego, a to w bazylice piekarskiej, a to na wzgórzu św. Anny, a to przy dawno niesłyszanej już piosence lub w słowie, które słyszeliśmy ostatnio z ust matki.”  /dr Łucja Staniczkowa/



[1] communitas , communitatis – wspólnota, społeczność

superior , superior , superius – wyższy, górny, wyżej położony