Koło w Piekarach Śląskich – zgpiekary.pl

WE PIEKARACH MIYSZKAJÔM SZCZYŃŚLIWI LUDZIE.

Urodziyłach sie i miyszkôm w Piekarach tak jak cołko moja familia.  Skuli tego sôm my szczyńśliwi, a powiym wiyncy my sôm fest w zocy. Spyto sie wtoś po jakymu, to mu zaroz godôm: Piekary som nojważniejszym miastym na cołkym Gôrnym Ślônsku. I to zaroz wytuplikuja, bo powodôw po tymu jest sporo. Ino trza dać pozôr, by to wszystko spokopić.

Po piyrsze:

Ponad 350 lot tymu, jak w Piekarach był ino mały kościôłek zbuduwany z drzewa, w bocznym ołtorzu wisioł łobroz Matki Boski z Dzieciôntkym. Farorz Jakub Roczkowski spomiarkuwoł, że łod łobrozu wônio rożami i przeniôs lobroz do ołtorza gownego. Wtedy tyz ludzie wtorzy rzykali doznowali roztomaitych uzdrowiyń. Wtoś niy widzioł a łowdzioł, wtoś prziszed pod krykôm a zaczôn prosto chodzić. Łobroz zaczyni nazywać cudownym. Niy spodobało sie to biskupowi ze Krakowa. Kozoł łobroz zawrzić do śranku w zokrystii a farorza do herestu w Siywiyrzu. Ludzie i tak przichodziyli do kościoła a jak śniego wyłaziyli,   to szli bez zokrystio i klynkali przed śrankym we wtorym był zawarty łobroz. Kościelny niyroz tyn śrank łotwiyroł. Biskup sie pytoł, po jakymu tak robiôm. Toz mu godali, że herestantôw trza łodwiedzać. Kôniec końcôw łobroz wrôcił do ołtorza gownego a ło Piekarach zrobiyło sie gośno. Jak na Gorach była zaraza, to wto ino môg prziszed rzykać do Piekor. Zaraza sie straciyła a pielgrzymki przichodzôm do dzisiej, jak wtedy ślubuwali. Było tyz tak, ze to łobroz pielgrzymuwoł do Pragi cy Hradec Kralowe jak tam była zaraza. Ło cudownym łobrozie zrobiyło sie fest gośno. Wiedzieli ło niym we Czechach, na Morawach, Wyngrach,  wiedzieli Niymce i Poloki. Przed Piekarskôm Paniynkôm klynkali roztomajci ludzie, ci łoblecyni po chopsku i po pańsku i grofy i krôle. Wszyjscy wiedzôm, że jak krôl Jan III Sobieski szed bić sie z Turkami, to noprzôd był porzykać we Piekarach. Śloz z kônia z gołôm gowôm szed pokłônić sie Piekarski Paniynce. Ale było tyz tak, że łobroz przed Szwedami wywiyźli do Opolo skond nazod juz niy prziszed. W ołtorzu powiesiyli kopio cudownego łobrazu, ale i tak we Piekarach były cudowne uzdrowiynia. Jak pedzioł jezuita ojciec Ballman „Niy pyndzel tu mocyn, niy robota cowieka, niy deska, niy potno ale miejsce wtore sobie Duch Boży upodoboł.

Teroz mômy muruwany kościôł wtory stawiôł ks. Alojzy Ficek, jak godajôm niy z piniyndzy możnych  ale pobożnych, a łod 50 lot kościôł mogymy nazywać bazylikôm kaj durch przichodzôm pielgrzimki. Sôm take sroge jak ta chopsko we maju abo babsko we siyrpniu. Tu trza pedzieć, że ta babsko była juz za stary Polski. Sôm pielgrzimki parafialne, ślubuwane i majôm swoje pielgrzymki i dochtory, i rechtory i Zwiônzek Gôrnôślonski tyz.

To była piyrszo prowda.

Po druge, to ludzie wtorzy miyszkali we Piekarach.

– Błogosławiôny ks. Józef Czympiel urodzôny na Jôzefce, wtory zginôł bez wojna we obozie w Dachau.

– Biskup Nanker urodzôny we Kaminiu, niy Kaminiu Ślônskym ino tu we Piekarach.

– Ślônski Wernyhora Wawrzyniec Hajda, ociymniały poeta wtory witoł wojsko gynerała Szeptyckigo we 22 roku łońskigo wieku.

– Piyrszy Hônorowy Obywatel Piekor to nasz papiyż Blogosławiôny Jan Paweł II.

– Powstańce śląscy i jesce wiela inkszych ludzi.

Trzecio prowda.

We XIX wieku godali, że Piekary sôm Gôrnoślônskym Lipskym a to skuli tego, że mioł u nos swoja drukarnia Tyodor Hyneczek, kaj drukuwało sie roztomajte polske ksiônżki. Drukuwali żywoty świyntych, spiywniki, ksiônżki do rzykanio, gazyty: Tygodnik Katolicki, Zwiastun Gôrnoślônski i wiela innych. Ks. Ficek zaś dbôł coby drukuwane były niy ino droge ksiônżki we skôrze dlo bogatych ale tyz tônie aby kożdy co przidzie na pielgrzimka mog sie je kupić.

Cworto prowda.

Momy we Piekarach pômnik jakigo niy ma kaj indzi. Jest to Kopiec Wyzwolynio, pômnik wybuduwano powstańcôm ślônskym. Jakby wtoś chciôł wiedzieć po jakymu łôn jest taki wyjôntkow, to wyjaśniôm, że buduwali go niy ino Ślonzoki podzielyni wtedy granicom ale ludzie z roztomaitych strôn: ze Warszawy, Krakowa, Lwowa, powstańce wielkopolscy i inni. Umieli we zgodzie zrobić do kupy coś dobrego. Myśla, że teroz to byłoby niymożliwe. Wszyscy by sie ino powadziyli i nic by dobrego z roboty niy wszło. Trza jesce pedzieć, że na pomnik przywiyźli ziymia ze ważnych miejsc – Grunwaldu, Anabergu, smyntorza we Wilnie i innych.

Pionto prowda to naszo piekarsko Kalwario wybuduwano na wzôr Jerozolimy.

Po szôste, to lazaryt kaj skłodajôm wszystkich połômańcôw.

Po siódme, to chóry wtore śpiywajôm juz łod sto lot, a momy trzi take.

Po łôsme, to figurki łod Schaefera znane we cołki Europie.

Tak szłoby jesce dugo wymiyniać ale myśla, że to juz styknie i kożdy sie zy mnôm zgodzi, że jo moga być szczyńśliwo że miyszkôm w Piekarach. Idzie pedzieć wiyncy jo moga godać żech jest w zocy.

Teroz rada do kożdego wto chce być choć troszycka, choć mały kônsek szczyńśliwy jak jo. Weźcie sie do tasie sznita chleba, flaszka z tyjym, łoblyccie sie tak, coby zgorszynio niy było i przidźcie do Piekor. Możecie prziść piechty, abo przijechać na kole abo autym nowôm autobanôm. Wlyźcie do bazyliki i klyknijcie przed łobrozym Matki Sprawiedliwości i Miłości Społeczny. Podziykujcie za cołke dobro coście dostali, bo kożdymu sie coś dostało. Powiydzcie tyż Piekarski Paniynce ło tym co wos tropi. Potym idźcie na Kalwario, dychnijcie świyżym luftym i porzykejcie rôżaniec i na koniec trza być na kopcu. Wlyźcie na samo jego szpica a łobejrzicie stamtônd cołke Piekary jake som piykne i Gôrny Ślônsk aż po Beskidy. I wtedy powiycie, że jo mom recht jak godom: wto miyszko w Piekarach jest szczyńśliwy i niy może być inacy.

Helena Leśniowska.